อ่านเพิ่ม: เริ่มออกเดินทางไปในโลกศิลปะด้านใน

ตอน: เริ่มออกเดินทางไปในโลกศิลปะด้านใน
วิทยากร: ครูมอส อนุพันธ์ พฤกษ์พันธ์ขจี จิตรกรและนักระบายสีบำบัดมนุษยปรัชญา 

ศิลปะด้านใน คืออะไร

ศิลปะด้านใน (Inner Art) เป็นกิจกรรมศิลปะ ที่มีพื้นฐานจากการศึกษาศิลปะในแนวทางมนุษยปรัชญา (Anthroposophy)  ลักษณะและเป้าหมายแตกต่างจากการเรียนการสอนทั่วไปในคาบศิลปะที่เด็กๆ เรียนกันที่โรงเรียนในปัจจุบัน โดยมีจุดเน้น คือ ใช้ศิลปะหลายแขนง ผสมผสานกันเพื่อสร้างความสงบในใจ ชวนให้สังเกตความงามในธรรมชาติ และความอ่อนโยนในใจตนเอง

ศิลปะด้านใน มีลักษณะเด่นดังนี้

✔ นำความงดงามที่สังเกตเห็นในธรรมชาติ มาประกอบกับศิลปะหลายแขนง เช่น การระบายสี ดนตรี และวรรณกรรม จัดเป็นกิจกรรมพัฒนาตนเอง ที่ช่วยให้ใจสงบ เห็นความอ่อนโยนภายในใจ และพบจุดสมดุลระหว่างการคิดตัดสินใจและอารมณ์ความรู้สึก

✔ เน้นสังเกตธรรมชาติรอบตัว เช่น รูปแบบการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล จังหวะการดำเนินชีวิตในแต่ละวัน สีสันของดอกไม้ ความรู้สึกที่เกิดขึ้นเมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมต่างๆ

✔ เน้นสังเกตความเปลี่ยนแปลงภายในใจ หลังจากได้ทำกิจกรรมศิลปะนั้นๆ

✔ เน้นให้ผู้เข้าร่วมได้ทำกิจกรรมที่เหมาะสมกับพัฒนาการทางกาย ความสนใจ และความต้องการ ตามช่วงวัย

✔ เน้นการส่งผ่านสุนทรียศาสตร์ที่ผู้สอนมีแล้วในตัวเอง ไปสู่เด็ก

❌ ไม่เน้นการคิด การตั้งคำถามและตีความผลงาน เพราะอาจทำให้เกิดความวิตกกังวล ฟุ้งซ่าน ซึ่งจะรบกวนกระบวนการสังเกตความงามรอบตัว

❌ ไม่ให้คะแนน หรือตัดสินคุณค่าของผลงานที่สร้างขึ้นมา 

❌ ไม่เน้นการบอกกล่าวให้ทำตามคำสั่งผู้สอน

การสร้างจังหวะเป็นหัวใจสำคัญ

จังหวะเป็นจุดเน้นของศิลปะภายใน ไม่ว่าจะเป็นจังหวะของฤดูกาล การเคลื่อนไหวของร่างกายและสิ่งต่างๆ รอบตัว หรือการกำหนดช่วงเวลาทำสิ่งต่างๆ ระหว่างวัน ตั้งแต่ กินข้าว ไปโรงเรียน กลับจากโรงเรียน พักผ่อนหย่อนใจ ไปจนถึงเข้านอน การรับรู้จังหวะทำให้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่คาดการณ์สิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไปได้ ทำให้อารมณ์มั่นคง จิตใจสงบผ่อนคลาย

“มนุษยปรัชญา” คืออะไร

มนุษยปรัชญา มาจากคำว่า anthroposophy ซึ่งเป็นคำภาษาละติน ประกอบด้วยคำว่า Anthropo (มนุษย์) และ Sophia (ความรู้) มีความหมายรวมกันว่า “ความรู้แจ้งของมนุษย์” เป็นระบบความเชื่ออย่างหนึ่ง ที่มีรากฐานมาจากการผสมผสานหลักปรัชญาและความเชื่อทางศาสนาในหลายวัฒนธรรมเข้าด้วยกัน บางคนจึงมอง “มนุษยปรัชญา” ว่าเป็นหลักปรัชญา หรือเป็นศาสนา บ้างก็ตีความเชื่อมโยงบางประเด็นในมนุษยปรัชญาเข้ากับคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ โดยศาสตร์ที่มุ่งหาคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ให้แก่ปรากฏการณ์ทางจิตวิญญาณเช่นนี้ เรียกว่า สาขา วิทยาศาสตร์จิตวิญญาณ (Spiritual Science) 

แนวคิดต่างๆ ที่นำไปสู่จุดเริ่มต้นของสาขา มนุษยปรัชญา ปรากฏขึ้นราวช่วงปลายศตวรรษที่ 19 จนในที่สุด

นักปรัชญาการศึกษาในจักรวรรดิออสเตรีย ชื่อ ดร. รูดอล์ฟ สไตน์เนอร์ (Dr. Rudolf Steiner, 1861-1925) ได้จัดตั้ง สมาคมมนุษยปรัชญา (Anthorposophical Society) ขึ้นในปี 1913 และก่อตั้งโรงเรียนแนวมนุษยปรัชญา ชื่อว่า โรงเรียนวอลดอร์ฟ (Waldorf school) ขึ้นในปี 1919 

ในปัจจุบัน นอกจากศิลปะและการศึกษาแล้ว แนวคิดมนุษยปรัชญายังถูกนำมาประยุกต์ใช้ในด้านการแพทย์ (anthroposophic medicine) การเกษตร (biodynamic agriculture) และการบำบัด (anthroposophic therapy) ด้วย

“มนุษยปรัชญา” มีแนวคิดหลักคือ…

มนุษย์มีจิตวิญญาณ หรือธรรมชาติที่ต่างกันไป โดยแต่ละคนจะเข้าใจธรรมชาติของตัวเอง เข้าใจที่ทางของตนในโลกใบนี้ และใช้ชีวิตอย่างสมดุลได้ ก็ด้วยการสังเกตและรับรู้สิ่งที่เกิดขึ้นภายในและภายนอกอย่างละเอียดถี่ถ้วน ซึ่งจะทำให้เราซาบซึ้งในความงามภายในสิ่งต่างๆ รู้สึกเห็นอกเห็นใจเพื่อนร่วมโลกทั้งหลาย ไม่ว่าจะคน สัตว์ พืช หรือทั้งระบบนิเวศน์ และมีจิตใจเป็นผู้ให้และผู้เสียสละ

มนุษยปรัชญาเกี่ยวกับศิลปะด้านในอย่างไร

ดร. รูดอล์ฟ สไตน์เนอร์ ผู้บุกเบิกสาขาวิชามนุษยปรัชญา ก่อตั้งโรงเรียนแนวมนุษยปรัชญา ที่เรียกว่า โรงเรียนวอลดอร์ฟ ขึ้นในปี 1919 ณ เมืองสตุตการ์ต (Stuttgart) ประเทศเยอรมนี เพื่อสอนลูกหลานของคนงานในโรงงานทำบุหรี่วอลดอร์ฟ-แอสโทเรีย (Waldorf-Astoria Cigarette Company) ตามคำเชิญของเอมิล โมล์ท (Emil Molt) เจ้าของและผู้จัดการโรงงานในขณะนั้น ชื่อของโรงงานได้กลายมาเป็นชื่อของการศึกษาแบบสไตน์เนอร์ หรือแนวมนุษยปรัชญานับแต่นั้นมา 

ลักษณะของการศึกษาแบบวอลดอร์ฟ เน้นการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง ผ่านการสังเกตและลงมือปฏิบัติจริง โดยมุ่งให้ผู้เรียนได้กลายเป็น  “คนโดยสมบูรณ์” ที่เห็นแง่งามของโลก รู้สึกผูกพัน เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีทักษะชีวิต สามารถอ่านเขียน หาข้อมูล คิดวิเคราะห์ วางแผน และลงมือปฏิบัติสิ่งต่างๆ ได้ด้วยเอง และเน้นให้ผู้เรียนมีจินตนาการในการแก้ปัญหาและรังสรรค์สิ่งใหม่ๆ 

การศึกษาแบบวอลดอร์ฟไม่สนับสนุนการเรียนแบบท่องจำ การแข่งขัน และการตัดสินคุณค่าความสามารถผู้เรียนด้วยเกรด และไม่ใช่การศึกษาที่มุ่งให้ผู้เรียนได้ทักษะที่นำไปใช้สร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจแก่รัฐชาติ แต่เป็นการศึกษาที่

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

เกี่ยวกับศิลปะด้านใน ได้ที่
เพจ https://web.facebook.com/InnerArttoAesthetics
บทความ https://www.the101.world/power-of-inner-art/ 

เกี่ยวกับมนุษยปรัชญาและรูดอล์ฟ สไตน์เนอร์ ได้ที่
วิกิพีเดีย https://en.wikipedia.org/wiki/Anthroposophy
วิกิพีเดีย https://en.wikipedia.org/wiki/Rudolf_Steiner
วิดีโอเลคเชอร์ https://www.youtube.com/watch?v=wJOD50YV8sk 
วิดีโอสารคดี https://www.youtube.com/watch?v=yIHyLdXo0TM 

เกี่ยวกับโรงเรียนวอลดอร์ฟ
วิดีโอสั้น Waldorf School Education https://www.youtube.com/watch?v=BkrgkslnD9g 
วิกิพีเดีย https://en.wikipedia.org/wiki/Waldorf_education

แชร์ความเห็นกันหน่อย!