อ่านเพิ่ม: ระบายสีน้ำ ธาตุความเคลื่อนไหวด้านใน

ตอน: ระบายสีน้ำ ธาตุความเคลื่อนไหวด้านใน
วิทยากร: ครูมอส อนุพันธ์ พฤกษ์พันธ์ขจี จิตรกรและนักระบายสีบำบัดมนุษยปรัชญา 

แนวคิดความเชื่อมโยงระหว่างวงจรสีและธาตุ ตามทฤษฎีศิลปะด้านใน

ทฤษฎีศิลปะด้านใน เสนอว่าสีสันต่างๆ มีความเกี่ยวข้องกับธาตุดิน น้ำ ลม ไฟ ในธรรมชาติ และอารมณ์เฉพาะอย่าง และเชื่อว่า การใช้สีที่แตกต่างกันในงานศิลปะ สื่อให้เห็นความเข้าใจของเด็กต่อธรรมชาติรอบตัว ขณะเดียวกัน สีแต่ละสีก็อาจทำให้ผู้ชมงานศิลปะเกิดความรู้สึกเฉพาะอย่างต่างกันไป และยังอาจสะท้อนลักษณะนิสัยเฉพาะตัวของผู้สร้างผลงานแต่ละคนด้วย

ลักษณะนิสัยทั้งสี่ ตามทฤษฎีศิลปะด้านใน

แนวคิดเรื่องอุปนิสัยมนุษย์ในศิลปะด้านใน มีที่มาจากทฤษฎีอุปนิสัย ในยุคกรีกโบราณ ที่เชื่อว่า มนุษย์มีอุปนิสัยต่างกันเพราะมีสัดส่วนของเหลวในร่างกาย ได้แก่ เลือด เสมหะ (phlegm) น้ำดีดำ (melancholy) และน้ำดีเหลือง (choler) แตกต่างกัน โดยแบ่งอุปนิสัยออกเป็นสี่อย่าง ได้แก่ Melancholic, Phlegmatic, Sanguinic และ Choleric 

ผู้มีอุปนิสัยแบบ Melancholic มีลักษณะชอบครุ่นคิด สำรวจภายในใจ ช่างวิเคราะห์และละเอียดรอบคอบ

ผู้มีอุปนิสัยแบบ Phlegmatic มีลักษณะสงบ สบาย เรื่อยๆ และเข้ากับคนง่าย เป็นนักฟัง

ผู้มีอุปนิสัยแบบ Sanguinic มีลักษณะชอบแสดงออก กระตือรือร้น สดใสร่าเริง และช่างเจรจา  

ผู้มีอุปนิสัยแบบ Choleric มีลักษณะตรงไปตรงมา มุ่งมั่น ตั้งใจ มีเป้าหมาย และตัดสินใจเด็ดขาด

การเชื่อมโยงธรรมชาติเข้ากับลักษณะนิสัย ตามทฤษฎีศิลปะด้านใน

ตั้งแต่ยุคกรีกและโรมันโบราณ นักปรัชญาและแพทย์ได้เชื่อมโยงลักษณะนิสัยเข้ากับลักษณะขององค์ประกอบต่างๆ ในธรรมชาติ หรือก็คือ ธาตุดิน น้ำ ลม ไฟ เพื่อให้เห็นภาพและเข้าใจง่าย ดังนี้

ธาตุดิน ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของอุปนิสัยแบบ Melancholic เพราะมีลักษณะมั่นคง มีรากฐานหลักการให้ยึดเหนี่ยว 

ธาตุน้ำ ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของอุปนิสัยแบบ Phlegmatic เพราะมีลักษณะสงบ ปรับเปลี่ยนตนเข้ากับสภาพแวดล้อมได้ง่าย 

ธาตุลม ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของอุปนิสัยแบบ Sanguinic เพราะมีลักษณะเคลื่อนไหวฉับไว กระฉับกระเฉง โอบคลุมทุกสรรพสิ่ง

ธาตุไฟ ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของอุปนิสัยแบบ Choleric  เพราะมีลักษณะเต็มไปด้วยพลังปรารถนาที่มุ่งมั่นร้อนแรง

การเชื่อมโยงธรรมชาติกับสีสัน ตามทฤษฎีศิลปะด้านใน

ศิลปะด้านในเสนอว่า คนเราเข้าใจและเชื่อมโยงกับธรรมชาติจากการสังเกตสีสัน และแสดงถึงความเข้าใจ และความรู้สึกที่มีต่อธรรมชาติผ่านสีสัน เช่น สีม่วงเข้มมักถูกใช้สื่อถึงดิน สีน้ำเงินถูกใช้สื่อถึงน้ำ สีแดงสื่อถึงไฟ สีเขียวและเหลืองสื่อถึงลม เป็นต้น

การวาดรูปต่างๆ ก็อาจตีความได้ว่า เด็กสังเกตเห็นความสัมพันธ์ระหว่างธาตุต่างๆ ในธรรมชาติมากเพียงใด เช่น การวาดภาพคนยืนบนพื้น หรือต้นไม้งอกออกมาจากพื้น สื่อถึงความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างพื้นดินและสิ่งต่างๆ บนโลก การวาดสีสันลงบนพื้นหลัง สื่อถึงการรับรู้อากาศรอบตัว การวาดภาพพระอาทิตย์ สื่อถึงการรับรู้ความอบอุ่นของธาตุไฟ เป็นต้น

การจัดกิจกรรมระบายสีที่เชื่อมโยงกับธรรมชาติ

ผู้สอนสามารถสังเกตสีสันและรูปภาพที่เด็กวาด และแนะนำให้เด็กมองหาเห็นสีสันและองค์ประกอบเพิ่มเติมในธรรมชาติที่ยังไม่ได้นำเสนอลงไปในภาพ เพื่อช่วยให้เด็กขยายการสังเกตและการแสดงออกของตนผ่านงานศิลปะ เช่น จากที่เด็กวาดรูปคนแบบไม่มีรายละเอียด ก็อาจชวนให้เด็กสังเกตเสื้อผ้า ทรงผม สีสันของกางเกง หรือจากที่วาดรูปต้นไม้แค่พุ่มสีเขียว ก็อาจชวนให้เด็กสังเกตองค์ประกอบเพิ่มเติมของต้นไม้ อย่างดอกไม้และผลไม้ เป็นต้น

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

เกี่ยวกับศิลปะด้านใน ได้ที่
เพจ https://web.facebook.com/InnerArttoAesthetics
บทความ https://www.the101.world/power-of-inner-art/ 

เกี่ยวกับความเชื่อเรื่องอุปนิสัยมนุษย์และธาตุหลักทั้งสี่
วิกิพีเดีย https://en.wikipedia.org/wiki/Four_temperaments 
บทความ https://www.thecolourworks.com/hippocrates-galen-the-four-humours/

แชร์ความเห็นกันหน่อย!